Natural Medicine: More Doctors Prescribing Time Outdoors

Birdwatch for long-tailed ducks. Search for shells. Sketch some snowdrops.

These are some of the prescriptions you might receive if you go to a doctor in the Shetland Islands of Scotland and say that you are suffering from stress, heart disease, diabetes, mental health problems or other chronic conditions.

Starting Oct. 5, the UK’s National Health Service (NHS) in Shetland has authorized doctors there to prescribe time outdoors, The Guardian reported. Doctors will pass out pamphlets written by the Royal Society for the Protection of Birds (RSPB) advising patients on walks to take and wildlife to watch out for.

The Shetland doctors are only the latest in a growing number of healthcare providers incorporating nature into their treatment plans as evidence mounts for the health benefits of time spent in wild spaces. In his 2005 book Last Child in the Woods, Richard Louv cited 60 studies finding that time outside helped mental and physical health, and that too much time spent away from nature caused harm. Now, the website of his Children & Nature Network lists more 700, Louv told The New York Times.

One doctor who was inspired by Louv’s book was Dr. Robert Zarr, a Washington, DC pediatrician who started a nonprofit called Parks Rx America to make it easier for doctors to prescribe time in nature. The site has mapped and rated parks in the DC area and allows doctors to find parks near patients’ homes.

Dr. Zarr told The New York Times he usually writes one or two park prescriptions per day, usually for children dealing with weight issues or teenagers dealing with mental health problems. Zarr said he lets his patients take the lead in planning activities.

“Is there anything they want to do that’s enjoyable outside, that they’re willing to commit to?” he said he might ask. “[Y]ou just told me you play soccer. How often do you go? Would you be willing to commit to going once a week or twice a week?”

Across the country in San Francisco, Dr. Daphne Miller wrote for The National Parks Conservation Association that she had seen success with prescriptions like:

Drug: Exercise in Glen Canyon Park (See attached Google map.) Dose: 45 minutes of walking or running Directions: Monday, Wednesday, Friday, and Saturday at 7:00 AM Refill: Unlimited

What I’ve noticed in my practice mirrors what has been observed in the studies: Inactive patients who initiate a new exercise regimen outdoors are more likely to stick with it than those who join a gym or work out in the confines of their basement. It seems that a number of things contribute to this “stickiness”: the constantly varying scenery, the camaraderie of the trail, the fact that monthly dues and expensive Spandex outfits aren’t required. And consistent with the research findings, my patients report a host of other benefits from their nature routine: less fatigue throughout the day, a sense of calm, better sleep, a drop in weight, and even lower blood pressure. Of course, not every patient takes the nature Rx and “runs” with it. But for many, a physician’s advice, backed by a paper document, is just the push needed to venture onto the trails.

The phenomenon is not limited to the U.S. and UK. In fact, the benefits of spending time in forests was extensively researched in Japan in the 1980s, Joanne O’Connor wrote for The Guardian.. The researchers found that just two hours in the woods could reduce blood pressure and stress hormones and boost concentration and memory. Further, chemicals released by trees called phytoncides actually boosted the immune system. The practice of forest bathing, or shinrin-yoku, then grew into a national health program in Japan. It has since spread around the world, with sessions offered in parks from London to New York.

Dr. Qing Li, who wrote Forest Bathing: How Trees Can Help You Find Health and Happiness, gave Time readers a primer in the practice. Try this out next time you find yourself stressed out and near some green space.

First, find a spot. Make sure you have left your phone and camera behind. You are going to be walking aimlessly and slowly. You don’t need any devices. Let your body be your guide. Listen to where it wants to take you. Follow your nose. And take your time. It doesn’t matter if you don’t get anywhere. You are not going anywhere. You are savoring the sounds, smells and sights of nature and letting the forest in.

The key to unlocking the power of the forest is in the five senses. Let nature enter through your ears, eyes, nose, mouth, hands and feet. Listen to the birds singing and the breeze rustling in the leaves of the trees. Look at the different greens of the trees and the sunlight filtering through the branches. Smell the fragrance of the forest and breathe in the natural aromatherapy of phytoncides. Taste the freshness of the air as you take deep breaths. Place your hands on the trunk of a tree. Dip your fingers or toes in a stream. Lie on the ground. Drink in the flavor of the forest and release your sense of joy and calm. This is your sixth sense, a state of mind. Now you have connected with nature. You have crossed the bridge to happiness.

Gezond en vitaal ouder worden


Inzetten op preventie bij ouderen kan ertoe bijdragen dat de eigen regie of zelfredzaamheid wordt versterkt en dat problematiek als eenzaamheid of beperkingen in mobiliteit vermindert of wegblijft.

Ouderen wonen steeds langer zelfstandig thuis en willen regie blijven houden over het eigen leven. Tegelijkertijd worden zij geconfronteerd met problematiek als eenzaamheid en beperkingen in mobiliteit. Inzetten op preventie bij ouderen kan ertoe bijdragen dat deze problemen uitblijven of verminderen en de eigen regie of zelfredzaamheid wordt versterkt.

Met dit dossier Gezond en Vitaal ouder worden willen we de preventieve zorg voor ouderen stimuleren. Dit doen we door het delen van onderzoek, interventies, actuele ontwikkelingen, goede voorbeelden en praktische materialen. Zo vindt u in dit dossier informatie over hoe u concreet aan de slag kunt gaan met preventieve zorg voor ouderen. Wat u kunt doen aan vroegopsporing? Hoe houdt u rekening met kwetsbare groepen? U leest hoe u ouderen betrekt en ook vindt u informatie over een thema als dementie.

Preventieve interventies voor ouderen
Elders op vindt u verschillende (erkende) interventies voor ouderen, onder andere op het gebied van valpreventie, zelfredzaamheid en eenzaamheid. U kunt zoeken op diverse criteria zoals doelgroep, thema en beoordeling. Ga naar de interventiedatabase of bekijk het overzicht van interventies voor ouderen in binnen- en buitenland.

In dit dossier wordt het thema eenzaamheid niet uitgewerkt omdat hier al veel informatie bij partnerorganisaties over beschikbaar is, zoals:

Movisie heeft in een ‘Wat werkt’-dossier (externe link) kennis verzameld over de werkzame factoren bij het verminderen van eenzaamheid. Hiermee wil Movisie overheden, professionals en burgers ondersteunen bij het succesvol verminderen van eenzaamheid.
Coalitie Erbij (externe link) is een samenwerkingsverband dat mensen wil steunen die zich eenzaam voelen of dreigen te vereenzamen. Dat doen ze o.a. door de samenleving bewust te maken van de betekenis van eenzaamheid bijvoorbeeld door het organiseren van de week tegen de eenzaamheid.

Zorg tegen eenzaamheid (externe link) wil medewerkers in de ggz, gehandicapten- en ouderenzorg en het sociaal werk inspireren om meer aandacht te besteden aan eenzaamheid bij cliënten en bewoners die afhankelijk zijn van langdurige zorg.

Update Nationale Wandelmonitor 2016

Eind juli komt de publieksversie van onze Nationale Wandelmonitor 2016 uit. Een leuke publicatie vol interessante wandelfeitjes!

Wist u bijvoorbeeld dat wandelen met 441 miljoen activiteiten veruit de populairste vrijetijdsbesteding in Nederland is? En dat Nederland ruim 10 miljoen recreatieve wandelaars telt? Deze derde Nationale Wandelmonitor staat weer boordevol kerncijfers, uitwerkingen van onderzoeksgegevens en trends en ontwikkelingen over wandelen in Nederland.

Hou onze website in de gaten

Op onze website publiceren we binnenkort de Nationale Wandelmonitor. Hou deze dus goed in de gaten!


Hieronder vindt u alvast een preview van de eerste resultaten:
• 63% van de Nederlanders (10,5 miljoen personen) wandelt voor het plezier;
• Wandelen is de populairste vrijetijdsactiviteit met 441 miljoen activiteiten, gevolgd door winkelen in de binnenstad (202 miljoen) en uit eten gaan (194 miljoen);
• De gemiddelde afstand per wandeling is 7 kilometer;
• Gemiddeld duurt een wandeling 1 uur en 52 minuten;
• De gemiddelde groepsgrootte tijdens een wandeling is 2,2 personen;

Goed voor economie en samenleving

Wandelen is goed voor lichaam en geest, maar ook voor de Nederlandse economie. Hoewel de uitgaven per wandeling bescheiden zijn (€1,95 per keer), wordt er jaarlijks in totaal circa 1,7 miljard euro uitgegeven aan wandelen. Door de gezondheidseffecten van het wandelen, besparen wandelaars vaak ook op hun zorgkosten.

De grootste kostenposten hierbij zijn:

• €494 miljoen aan vervoer naar het startpunt van de wandeling;
• €347 miljoen aan wandelkleding
• €322 aan wandelvakanties.


Elke dag minstens een half uur wandelen levert allerlei gezondheidsvoordelen op:

• Het risico op hartproblemen daalt met 50% als je één uur per week wandelt;
• Dagelijks wandelen verlaagt het risico op diabetes type 2 met maar liefst 58%;
• Ben je je hele leven lichamelijk actief? Dan vermindert de kans op alzeheimer met 20 tot 50%;
• Gevoelens van depressie, stress en angststoornissen nemen met bijna de helft af;
• Een uur stevig doorlopen kost ongeveer 240 kilocalorieën;
• De overlevingskansen van mensen met darmkanker verdubbelen als ze elke dag een uur of meer wandelen.


Jonge kinderen worden door hun ouders of grootouders meegenomen om te wandelen. Maar ook 75-plussers gaan graag wandelen. Bijna de helft van Nederlanders van 75 jaar of ouder maakt nog wandelingen van een uur of langer. Je kunt onderweg je slager tegenkomen, maar ook je buren, je directeur of je favoriete kassameisje.

• Van jongeren tussen de 13 en 24 jaar wandelt een relatief klein deel voor het plezier.
• Nederlanders van 75 jaar of ouder wandelen ook minder dan gemiddeld. De lage participatie bij deze leeftijdsgroep heeft waarschijnlijk te maken met het feit dat 39% van de Nederlanders van 75 jaar of ouder in meer of mindere mate last heeft van een lichamelijke beperking.
• Wandelsport is met name populair onder Nederlanders tussen de 45-74 jaar oud. Eén op de vijf Nederlanders in deze leeftijdscategorie is op een sportieve manier met wandelen bezig.
• 70% van de wandelsportactiviteiten wordt ondernomen door Nederlanders van 45 jaar of ouder.

Motivatie om te wandelen

De reden voor iemand om te wandelen verschilt per persoon. De meestgenoemde redenen zijn:

• Buiten willen zijn (30%)
• Ontspanning/bezinning/hoofd leeg maken (23%)
• Op peil houden van de conditie (13%)

Bekendheid met wandelnetwerken

• Circa een op de vijf Nederlanders van 16 jaar en ouder is bekend met LAW’s of streekpaden (19%) of de regionale wandelnetwerken (21%).
• De LAW’s, streekpaden en regionale wandelnetwerken zijn minder bekend dan gemiddeld bij Nederlanders onder de 35 jaar en bij Nederlanders boven de 75 jaar.
• De regionale netwerken zijn bekender dan gemiddeld bij dgenen die hun laatste wandeling in Limburg (30%), Overijssel (29%) of Noord-Brabant (26%) hebben ondernomen.


If Meditation Is Not Your Thing, Try a Walk in the Woods

Hiking is a near-perfect combination of elements known to relax us, raise our alertness, elevate our self-esteem, and physically prepare us for true rest afterward.

There are times when I don’t know what to do with myself. I feel at odds with the world, irritated by the people in it, in a funk about myself and what I’m achieving or, rather, not achieving, overwhelmed by the obstacles and complications of life. Happiness seems like an entirely elusive state of being.

At such moments, my friends know exactly what I should do. “When’s the last time you’ve been on a hike?” they inquire gently, and it’s time for a head smack. Of course, that’s the answer. I might not feel like pulling on my hiking boots; my mood is more in line with reclining on the couch and streaming Breaking Bad for the billionth time. But what I need is the trail.

To say that I return in a better mood would be damning nature with faint praise. I’m wholly restored, optimistic, energized, almost euphoric. I sleep soundly that night.

For a long time, hiking felt like my personal mental health elixir, a magical relationship just between me and nature. The truth is that I was experiencing phenomena well known to science. Hiking is a near-perfect combination of elements known to relax us, raise our alertness, elevate our self-esteem, and physically prepare us for true rest afterward. It exposes us to sunlight, outdoors, the color green, the sound of water, physical activity, social interaction. All of these have been shown in research to have beneficial effects on our mental well-being.

Me, I can’t meditate for shit. Sitting that long, paying attention to my breath or an imaginary white light, chafes my natural impatience. In contrast, hiking easily brings me to that sought-after state of being “in the moment.” Hikers pay attention to where they are and what’s going on. They have to, in order to avoid obstacles along the trail as well as such annoyances as poison oak and ivy. At the same time, the trail is a multisensory experience that calls on us to observe wildflowers, smell aromatic plants, and hear bird calls and the rustle of small animals in the brush.

These outings became such a strong return-to-sanity requirement for me that I trained to become a certified naturalist for my region’s wilderness parks and wrote a hiking book. Most people don’t go quite that far, but it’s an unusual newbie who doesn’t discover the restorative powers of the trail.

That’s not to say that hiking can cure serious mental illness. But research shows it’s a useful adjunct to other treatments for serious emotional conditions. For mild to moderate stress and depression, nature walks have time and again been found to boost mood and banish stress.

Science says it’s both the walking and the nature that make powerful medicine together.

There’s plenty of evidence in favor of exercise, which improves mood and reduces anxiety, releasing endorphins and raising serotonin levels. But a 2016 study in the journal Mental Health and Physical Activity specifically found that bouts of outdoor exercise were significantly better at lifting the mood of people with mild to moderate depression than indoor activity. Previous studies found that so-called “green exercise”—and they didn’t mean golf courses—raised self-esteem, especially among those with mental illness.

Exposure to sunlight alone improves cognitive function, according to a 2009 study in the journal Environmental Health. For that matter, outdoor exercise has been shown to lead to more vigorous workouts; people walk faster and longer but perceive their workouts as easier.

Other aspects of nature have a calming rather than stimulating effect; studies have found that the colors green and blue—the hues that make up most nature scenery—are relaxing, as well as the sound of flowing water.

Despite how cheap, helpful, and easy hiking is, access to nature itself can be uneven and downright difficult. People living in dense urban areas are generally farther from the backcountry and might not have cars to get there. Low-income neighborhoods are less likely to have parks of any kind. These are often places where Black and Latino communities are located, so they are particularly affected. A 2011 report by the National Park Service found that non-Hispanic Whites were highly likely to visit the parks, while “African Americans and Hispanic Americans visited at the lowest rates.”

Various groups are chipping away at barriers. Outdoor Afro facilitates outdoor access in the Black community. In Orange County, California, the Irvine Ranch Natural Landmarks, which provides free guided hikes on conservation lands, has begun offering some of them in Spanish. Latino Outdoors is a nonprofit dedicated to providing nature experiences for that community, and Disabled Sports USA helps people with physical challenges get out on the trail. An increasing number of parks offer wheelchair-accessible trails. And for anyone who lacks a group to join, many wilderness parks include docent-led tours to give you a safe introduction to the back country.

While not as meditative as a solo walk in the woods, these kinds of programs address another aspect of mental well-being. Group outings overcome reluctance to venturing in unfamiliar backcountry and appear to heighten the positive effects of nature walks.

A 2012 study found that such experiences could even help people with suicidal thoughts. “A group experience of regular monitored mountain hiking, organized as an add-on therapy to usual care, is associated with an improvement of hopelessness, depression, and suicide ideation in patients suffering from high-level suicide risk,” the authors concluded in their paper.

But endurance climbs over steep hills aren’t needed to reap the social and emotional up sides of gathering with others on the trail. According to a 2014 study in the journal Ecopsychology, group walks in nature were linked to significantly lower depression and stress, as well as an enhanced sense of mental well-being.

Of course, any kind of exercise can be taken to unhealthy extremes. And taking on physical challenges in the wilderness without the proper knowledge, equipment, or level of fitness can be downright perilous. Hiking alone or going off trail often gets people into life-threatening situations. But I’ve been hiking regularly for 20 years without that ever happening. The studies seem conclusive: With reasonable care, a walk in nature is much more likely to help us than hurt.

I’d be on the trail, anyway. But it’s good to know that science is on my side.

By Karin Klein

bron: YES Magazine

‘Bosbaden’ heeft wel degelijk aanzienlijke gezondheidsvoordelen

Dicht bij de natuur leven en tijd doorbrengen in de buitenlucht heeft een aanzienlijke en verreikende gevolgen voor je gezondheid. Dat blijkt uit een grootschalig onderzoek bij 290 miljoen mensen.

Onderzoekers van de Universiteit van East Anglia komen met een lange lijst van gezondheidsvoordelen: wie meer tijd in de natuur doorbrengt, loopt minder risico op onder meer diabetes type 2, hart- en vaatziekten, vroegtijdig overlijden, vroeggeboorte bij zwangerschap, stress en hoge bloeddruk.

‘We weten al langer dat tijd spenderen in de natuur ons gezonder doet voelen, maar tot nog toe was de impact op onze gezondheid op lange termijn nog niet helemaal duidelijk’, zegt hoofdauteur Caoimhe Twohig-Bennett. ‘Wij combineerden gegevens van 140 studies en samen meer dan 290 miljoen proefpersonen om na te gaan of de natuur echt een gezondheidsboost geeft.’

Het gaat om studies in meer dan twintig landen over de hele wereld, waaronder Groot-Brittannië, Spanje, de VS, Frankrijk, Duitsland, Australië en Japan, waar shinrin yoku of ‘bosbaden’ al langer een populaire praktijk is. De ‘natuur’ kan ook betrekking hebben op stadsparken of groen in de straat.

Het team bekeek het verschil tussen mensen met heel weinig blootstelling aan groen met de personen die het vaakst in de natuur tijd spendeerden. ‘We stelden vast dat in of dichtbij de natuur leven aanzienlijke gezondheidsvoordelen met zich meebrengt’, zegt ze. ‘Naast een lagere kans op diabetes, hart- en vaatziekten leidt het ook tot meer slaap en minder kans op hoge bloeddruk en stress.’

Verband onduidelijk
Wat het verband precies is, weten de onderzoekers nog niet. ‘Mensen die dichtbij groen wonen hebben meer kans op fysieke activiteit of sociale omgang’, zegt ze. ‘De blootstelling aan diverse bacteriën in een natuurlijke omgeving kan ook voordelen hebben voor het immuunsysteem en de kans ontstekingen verminderen.’

Japans onderzoek wijst ook in de richting van phytoncides – organische stoffen met antibacteriële eigenschappen die door bomen worden afgegeven. ‘We grijpen vaak naar medicatie als we ons niet goed voelen, maar blootstelling aan gezonde omgevingen maakt opgang als middel om ziekte te voorkomen en te behandelen. Onze studie toont aan dat de voordelen groot genoeg zijn om een betekenisvolle klinische impact te hebben.”

Parken en groene zones
Het onderzoeksteam hoopt dat hun onderzoek artsen en ander medisch personeel kan aanzetten om hun patiënten meer tijd in het groen aan te raden.

‘We hopen dat dit onderzoek mensen zal inspireren om meer tijd buiten door te brengen en de gezondheidsvoordelen zelf te ondervinden’, zegt Twohig-Bennett. ‘Hopelijk kunnen de resultaten ook beleidsmakers en stadsplanners aanzetten te investeren in de aanleg, het herstel en het onderhoud van parken en groene zones, met name in stedelijke woongebieden en in buurten die er het meeste voordeel uit kunnen halen.’


Gezond in de stad: winst boeken door bescherming én bevordering

12-JUL-2018 – De gezonde leefomgeving: we willen het allemaal en we hebben de kennis om het uit te voeren. Maar hoe zorgen we ervoor dat dit ook echt gebeurt? Volgens de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) kunnen overheden gezondheidswinst boeken door omgevingsbeleid als ze niet alleen inzetten op bescherming, maar ook op bevordering van gezondheid. De eerste stappen hiertoe zijn al ondernomen.

Een gezonde leefomgeving bereiken én in stand houden is een van de doelen van de Omgevingswet. Maar hoe geef je dit vorm in het omgevingsbeleid? In het advies De stad als gezonde habitat: gezondheidswinst door omgevingsbeleid (pdf: 3.8 MB), dat dit voorjaar is uitgekomen, biedt de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) handreikingen. Volgens de raad kunnen overheden meer gezondheidswinst boeken door omgevingsbeleid als ze niet alleen inzetten op bescherming (klassiek milieubeleid, bijvoorbeeld voldoen aan geluids- of luchtkwaliteitsnormen), maar ook op bevordering van gezondheid. Gezondheidsbevordering focust op het creëren van een leefomgeving die uitnodigt tot gezond gedrag en het maken van gezonde keuzes. Bescherming en bevordering zorgen samen voor gezondheidswinst.

Meer gezondheid met aangepaste omgeving
Een leefomgeving die gezonde keuzes mogelijk en aantrekkelijk maakt. De Atlas Leefomgeving laat met de vernieuwde thema’s Ruimte en Recreatie zien hoe dat kan. Het subthema Beweegvriendelijke omgeving beschrijft hoe de openbare ruimte kan bijdragen aan het bevorderen van beweging. Als supermarkten of andere voorzieningen midden in een wijk in plaats van aan de rand worden geplaatst, pakken mensen vaker de fiets of de benenwagen om deze voorzieningen te bereiken. Het plaatsen van verlichting langs fietsroutes zorgt dat ook ’s avonds mensen vaker de fiets pakken. Natuur in de directe omgeving en het aanbod van sportaccommodaties kunnen ertoe bijdragen dat mensen meer bewegen en sporten. En sport- en speelruimte in de buurt kan ervoor zorgen dat kinderen meer buiten beleven en spelen. Een goede inrichting van de leefomgeving kan het makkelijker maken voor mensen om elkaar te ontmoeten. Zo ontstaat er meer verbinding in een wijk, en voelen mensen zich betrokken en mogelijk minder eenzaam. Door groen voor recreatie in en nabij steden aan te leggen en te zorgen voor een goede bereikbaarheid, kunnen mensen onthaasten en voelen ze zich meer ontspannen. Op deze manier draagt de leefomgeving bij aan gezondheid in de brede zin van het woord: niet alleen door de fysieke omgeving, maar ook door het kunnen deelnemen aan de maatschappij en het ontwikkelen van sociale veerkracht.

Combineer opgaven, gebruik nieuwe hulpmiddelen en werk samen
Als steden alleen inzetten op gezondheidsbescherming laten zij kansen liggen, is de conclusie van de raad. Daarbij is het volgens de raad zaak om te zoeken naar mogelijkheden om opgaven te combineren. Zo kunnen maatregelen en middelen voor de éne opgave, bijdragen aan doelen voor de andere. De transformatie van een stukje niemandsland in een wijk tot een groene ontmoetingsplek is niet alleen goed voor het milieu en de waterberging, maar leidt mogelijk ook tot meer sociale contacten voor wijkbewoners.

De theorie in de praktijk brengen
De raad heeft zijn theorie ook meteen in de praktijk uitgevoerd. Met drie ontwerpbureaus en drie steden is er een ontwerpexperiment gedaan om de gezonde leefomgeving te bevorderen. Deze voorbeelden zijn uitgewerkt in een advies. Daarnaast biedt de raad een overzicht van diverse ruimtelijke, sociale, technologische en institutionele interventies die al in de praktijk zijn toegepast. Denk hierbij aan wegen aanleggen, leefomgeving aantrekkelijker of geschikter maken voor beweging (ruimtelijke interventie), woningen creëren die eenzaamheid tegengaan (sociale interventie), het gebruik van nieuwe bouwmaterialen (technologische interventie), en met het stadsbestuur gezondheid als centrale ambitie stellen (institutionele interventie).

Wettelijke kaders
Op de vraag hoe een gezonde leefomgeving binnen de wettelijke kaders kan worden verwezenlijkt, geeft het rapport eveneens advies. De Omgevingswet die nu op de planning staat voor 2021, zorgt ervoor dat de gezonde leefomgeving een belangrijke plek krijgt in het omgevingsbeleid. De wet stelt in elk geval dat gezondheidsbescherming wordt geregeld, al is gezondheidsbevordering niet voorgeschreven. Maar er zijn genoeg instrumenten die nu al kunnen helpen om gezondheidsbevordering mee te nemen in het omgevingsbeleid, bijvoorbeeld de website van Gezonde Leefomgeving en de GezondOntwerpWijzer. Daarnaast kunnen onze Atlas-kaarten helpen: om gezondheidswinst met omgevingsbeleid te kunnen boeken, is het belangrijk om te weten hoe het er nu voorstaat. Doe inspiratie op met Geodata in Atlassen volop in gebruik (pdf: 192 KB) en lees onder andere hoe kaarten kunnen helpen bij het scherp krijgen van (gezondheids)ambities.

Tekst: Channah Betgen, Atlas Leefomgeving
Infographic: De stad als gezonde habitat (pdf: 3.8 MB), Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli)
Leadfoto: Pixabay


10 redenen waarom wandelen gezond is – Wandel jezelf gezond

Ben je niet zo’n sportschooltype, maar blijf je wel graag gezond? Maak eens een wandeling, want wandelen is supergezond. Bovendien kan het overal, is het gratis en hoef je het niet te leren. Het enige wat je nodig hebt, is een goed paar schoenen.

A walk a day keeps the doctor away

1) Met wandelen verbrand je tot wel 70 calorieën per kilometer.
2) Wandelen zorgt voor de opbouw van spieren en afbraak van overtollig vet.
3) Elke dag een halfuurtje wandelen zorgt voor een lagere bloeddruk en een daling van het cholesterolgehalte. Hierdoor daalt je risico op een hartaanval met 40%.
4) Wandelaars kunnen zich beter concentreren en hebben meer energie.
5) Wandelen is een ‘medicijn’ tegen stress. Dertig minuten wandelen per dag kan mentale problemen voorkomen.
6) Door wandelen neemt je hersenactiviteit toe. Dit kan een rem zetten op dementie.
7) Door wandelen nemen je botmassa en spierkracht toe, dit vermindert de kans op osteoporose.
8) Wandelen bevordert de spijsvertering en de stoelgang, waardoor de kans op darmkanker daalt.
9) Wandelen vermindert het risico op ouderdomsdiabetes.
10) Een halfuurtje wandelen in de ochtend of vroege namiddag bevordert een goede nachtrust.

Kortom, wandel en leef langer!

Direct stappen maken

Meteen beginnen? Zoek een mooie gratis wandelroute uit. We hebben er genoeg verzameld, verspreid door heel Nederland.
Nog even voorbereiden eerst? Bekijk dan al onze wandeltips.


Stevige wandeling van 10 minuten meer waard dan 10.000 stappen per dag?

Volgens de Britse gezondheidsorganisatie Public Health England is dagelijks tien minuten in stevige pas stappen beter voor de gezondheid dan de tienduizend stappen die nu wereldwijd wordt aanbevolen.

Gematigd intensieve lichaamsbeweging zoals een korte, maar stevige wandeling, is aan te bevelen voor een actiever leven. Nu bevelen gezondheidsorganisaties vaak nog tienduizend stappen per dag aan, terwijl dat ook om een zeer langzaam wandeltempo kan gaan. Sneller maar korter wandelen helpt de hartslag omhoog gaan en helpt volgens Public Health England een vroegtijdige dood tegenaan.

Wie dagelijks zo’n tien minuten stevig wandelt, vermindert de kans op een vroegtijdige dood met 15 procent. Voldoende bewegen is voor veel volwassenen namelijk lastig door werk, kinderen en andere verplichtingen. Toch lukt het negentig procent van de mensen vaak wel om tien minuten per dag te wandelen. Maar slechts de helft daarvan maakt er een stevige wandeling van.

In een reactie op dit advies zegt het Vlaams Instituut Gezond Leven dat het inderdaad klopt dat stevig doorwandelen meer gezondheidsvoordelen oplevert dan aan een rustig tempo te stappen. Maar niet iedereen slaagt erin om wekelijks stevig te wandelen (of een andere vorm van matig intensief bewegen). Voor hen blijft de 10.000-stappenaanbeveling nuttig en gezond.

Nog beter is om een versnelling hoger te schakelen en de dagelijkse licht intensieve activiteiten deels te vervangen door matig intensieve bezigheden zoals stevig wandelen, fietsen naar je werk of recreatief zwemmen. Dat levert meer gezondheidsvoordelen op.

Ideaal is als u wekelijks 150 minuten matig intensief beweegt, al dan niet opgesplitst in blokken van 10 minuten aan één stuk.


Een (lange) wandeling helpt tegen tobben en maakt je creatiever

Uit onderzoekscijfers van het Centraal Bureau van Statistiek (CBS) blijkt dat het aantal te voet afgelegde kilometers onder Nederlanders sinds 2005 met 11 procent is toegenomen. Wat is eigenlijk het nut van een wandeling? Neuropsycholoog Erik Scherder legt het uit, zo meldt

Scherder, werkzaam als hoogleraar aan de Vrije Universiteit, stelt dat wandelen de mens creatiever maakt. “Ons cognitieve brein wordt gedurende de hele dag belast: momenten van rust zijn er bijna niet, omdat ons werk en onze smartphone veel aandacht opeisen. Met wandelen laat je die druk letterlijk van je af vallen. Daardoor gaan we weer mijmeren en creatief zijn.”

“Bijvoorbeeld dat probleem waar je de hele ochtend over hebt lopen tobben”, vervolgt Scherder: “Na een wandeling heb je vaak ineens de oplossing. Doordat het brein ontspant, activeert het ‘default mode netwerk’. Hoewel je niet meer bewust met het probleem bezig bent, werken je hersenen op de achtergrond aan een oplossing.”

Bovendien is wandelen in gezelschap een sociale bezigheid, zegt Scherder. “Tijdens het wandelen kom je echt een paar gesprekslagen verder dan normaal. Dat heeft voornamelijk te maken met de fasciculus uncinatus, een verbinding tussen je frontale en temporale hersenkwab. Deze gebruik je om te navigeren, maar maakt ook empathie aan. Daardoor zul je meer invoelend zijn en ontwikkel je sneller een band met de ander.”

Erika Bakker (55) wandelt haar hele leven al regelmatig, maar kreeg pas echt de smaak te pakken toen ze een relatie kreeg met Fok Vleeshakker. Het tweetal begon, samen met de zus en zwager van Vleeshakker, met het bewandelen van Het Pieterpad (498 km). “Daardoor ontstond er een sterke band tussen ons vier.”

Moeilijk gesprek
“Je trekt zo lang met elkaar op en hebt echt de tijd voor elkaar”, verklaart Bakker. “We maakten veel lol, maar de gesprekken gingen soms ook de diepte in. Dan praat je over vroeger en over andere onderwerpen die je normaal niet zo makkelijk aansnijdt.”

Scherder onderstreept die zienswijze. “Wandelen leent zich uitstekend voor het hebben van een moeilijk gesprek. Je stimuleert er namelijk de prefrontale cortex mee, de plek in je hersenen waar redenerend vermogen en zelfreflectie ontstaat. Daarnaast werkt het als een mooie remming op stress. Je bent daarom kalm en zult minder opgefokt zijn wanneer iets je niet bevalt.”

Vervelend klusje
Daarnaast zorgt wandelen voor meer alertheid. “Je kent het wel: het is laat in de middag en je oogleden zakken langzaam naar beneden. Het liefst zou je helemaal niets meer doen, maar je moet nog dat ene vervelende klusje afmaken. Dit zijn allemaal tekenen dat je hersenstam op een laag niveau functioneert. Ik kan iedereen aanraden om dat moment aan te grijpen om een wandeling te maken. De dufheid is dan binnen een mum van tijd verdwenen.”


Een mooie video van 6 minuten van onze Schotse wandelvrienden

Stichting Gezond Natuur Wandelen tekent voor landelijke samenwerking

bron: Alles is gezondheid

‘Naast het feit dat bewegen gezond is, doet ook de natuur de mens goed en spelen sociale factoren een positieve rol. Daarom verleiden wij zo veel mogelijk mensen samen de natuur in te gaan en te wandelen’, aldus Ronald van Zon van Stichting Gezond Natuur Wandelen. Om via samenwerking met organisaties uit verschillende regio’s meer mensen te bereiken, sloot de stichting zich 6 juni aan bij Alles is gezondheid… tijdens een bijeenkomst in het Rode Kruis Ziekenhuis in Beverwijk.
Tijdens de bijeenkomst waar Stichting Gezond Natuur Wandelen de pledge tekende, werden ook praktijkverhalen gedeeld en richtte Alliantie Vitaal IJmond een Alles is gezondheid…-regionetwerk op. Van Zon: ‘Het was zeer inspirerend nieuwe samenwerkingen te zien ontstaan op gebied van preventie en positieve gezondheid. Ik heb aansprekende voorbeelden gezien en nuttige contacten opgedaan. Ik ga bijvoorbeeld met Gezondheidscentrum Beverwijk van gedachten wisselen over samenwerking in regio IJmond.’

Stichting Gezond Natuur Wandelen streeft naar deelname aan een wekelijkse wandeling van zoveel mogelijk mensen, die door leefstijl, leeftijd, aandoening of andere reden nauwelijks of niet in het groen komen. De stichting werkt nauw samen met diverse organisaties op het gebied van natuur, milieu, (wandel) sport, zorg en welzijn en organiseert in ruim dertig gemeenten in Noord-Holland en Friesland wekelijks gratis wandelingen van ongeveer een uur in de natuur of het groen in de stad. Wat betreft het voornemen het aantal locaties en samenwerkingen in het land uit te breiden, is met de ondertekening van de pledge van het landelijke netwerk Alles is gezondheid… een mooie volgende stap gezet.

Wilt u samenwerken met of meer weten over Stichting Gezond Natuur Wandelen? Neem contact op met Ronald van Zon, Projectleider,, 06 10349911,

Bekijk de pledge van Stichting Gezond Natuur Wandelen >


Meer diabetes in steden, maar minder in bewandelbare, groene buurten

bron: De Vitale Groene Stad en VUmc

Mensen in stedelijke gebieden hebben 40% meer risico op diabetes type 2 dan mensen in landelijke gebieden. Ook als er faciliteiten zijn op loopafstand en wandelen wordt ondersteund door de infrastructuur, zoals stoepen en andere (veilige) wandelmogelijkheden, is er een verminderd risico op diabetes. Daarbij wordt groen in de buurt, zoals parken, in verband gebracht met een verminderd risico op diabetes type 2.

Aldus onderzoeker Nicole den Braver van de afdeling Epidemiologie & Biostatistiek van VUmc: “In ons onderzoek hebben wij ons gericht op omgevingsfactoren die verband houden met beweging, zoals de beschikbaarheid van parken en sportfaciliteiten, maar ook factoren die verband houden met voeding, zoals beschikbaarheid van supermarkten en fast-food.” Dit onderzoek is recent gepubliceerd in het vaktijdschrift BMC Medicine.

Rol omgeving
Een gezonde leefstijl is belangrijk om diabetes type 2 (suikerziekte) te voorkomen. Diabetes is van oorsprong een ouderdomsziekte , maar komt nu op steeds jongere leeftijd voor, mede doordat we te weinig bewegen, en te veel en niet gezond genoeg eten Dit ongezonde gedrag wordt makkelijk gemaakt door de omgeving waarin we leven: ongezond eten is overal verkrijgbaar en betaalbaar, en lichamelijke activiteit wordt ons voor het grootste gedeelte uit handen genomen door de auto, lift en zittende beroepen. Maar zien we die rol van onze omgeving ook bij het ontstaan van diabetes type 2?

Met name de verstedelijking liet een consistent verband zien met de aanwezigheid van diabetes. “Verstedelijking is iets dat onverminderd toeneemt en daarom is het belangrijk om de gezondheidseffecten van verstedelijking te bepalen als aangrijpingspunt hoe steden het beste kunnen worden ingericht om een aangename en gezonde leefomgeving te creëren” aldus den Braver.

Wandelen is wel degelijk sport en je valt er ook echt van af

bron: Het Nieuwsblad

Wandelen is niet alleen bijzonder populair, het is ook de perfecte sport om je conditie en gewicht op peil te houden. Wie stevig doorwandelt kan er op termijn zelfs meer calorieën mee verbranden dan met joggen.
Is het omdat we vaker op citytrip gaan, omdat we meer dan ooit op zoek zijn naar rust of omdat echt iedereen het overal kan, maar wandelen heeft zijn stoffig imago ondertussen helemaal afgegooid en is populairder dan ooit. Meer nog, het is de populairste sport in ons land en stappentellers verkopen tegenwoordig als zoete broodjes.

34% van de Belgen maakt regelmatig een fikse wandeling. Op de tweede plaats komen joggen en fietsen (beide 15%), gevolgd door wielrennen en mountainbiken (13%). Dat blijkt uit een enquête van beursorganisator FISA, die 1000 Belgen ouder dan achttien ondervroeg.

Wandelen is wel degelijk sport, zeker als je het goed aanpakt. De kans op blessures is minder dan bij joggen en je verbrandt er toch wel een pak calorieën mee. Wie stevig doorwandelt – aan zo’n 6km/u – verbrandt 450 kcal per uur. Dat komt aardig in de buurt van lopen, waarbij je zo’n 650 kcal verbrandt. Bovendien kan je wandelen veel langer volhouden. Twee uur wandelen is niet onrealistisch, twee uur lopen is voor heel veel van ons dan wel weer onhaalbaar zonder veel te trainen.

Wandelen is goed voor lichaam en geest en de perfecte sport (ja, sport!) om je conditie en gewicht op peil te houden. Stapschoenen aan en genieten maar van dat heerlijke winterzonnetje!

Artikel uit Het Nieuwsblad
verschenen op : 02/03/2018

Walking for Health

bron: Harvard Health Publishing

Walking for 2.5 hours a week—that’s just 21 minutes a day—can cut your risk of heart disease by 30%. In addition, this do-anywhere, no-equipment-required activity has also been shown to reduce the risk of diabetes and cancer, lower blood pressure and cholesterol, and keep you mentally sharp. In fact, according to some estimates, walking regularly could save Americans over $100 billion a year in health care costs. Even a quick one-minute jaunt pays off. A University of Utah study in 2014 found that for every minute of brisk walking that women did throughout the day, they lowered their risk of obesity by 5%. No more “I don’t have time” excuses! The Special Health Report Walking for Health is here to keep you on your toes!

The next time you have a medical check-up, don’t be surprised if your doctor hands you a prescription to walk. Yes, this simple activity that you’ve been doing since you were about a year old is now being touted (along with other forms of regular physical activity) as “the closest thing we have to a wonder drug,” in the words of Dr. Thomas Frieden, director of the Centers for Disease Control and Prevention. Judging from the research, it’s a well-earned reputation.

Walking can have a bigger impact on disease risk and various health conditions than just about any other remedy that’s readily available to you. What’s more, it’s free and has practically no negative side effects.

Walking for 2.5 hours a week—that’s just 21 minutes a day—can cut your risk of heart disease by 30%. In addition, this do-anywhere, no-equipment-required activity has also been shown to reduce the risk of diabetes and cancer, lower blood pressure and cholesterol, and keep you mentally sharp. In fact, according to some estimates, walking regularly could save Americans over $100 billion a year in health care costs. Even a quick one-minute jaunt pays off . A University of Utah study in 2014 found that for every minute of brisk walking that women did throughout the day, they lowered their risk of obesity by 5%. No more “I don’t have time” excuses!

Start walking, and you’ll be helping to make your community stronger, too. Social scientists have found that as more people take to the streets, neighborhood crime rates fall and the local economy improves. It’s also a wonderful way to meet new people and connect with neighbors. Take a walk with your children after dinner. It can promote better communication, reduce behavior problems, and improve academic performance.

Walking can even help your mood. A number of studies have found that it’s as effective as drugs for decreasing depression. It can help relieve everyday stresses, too. Tension starts to ease as the road stretches out in front of you. Mood-elevating endorphin levels increase. Many people and that walking helps clear the mind, too—you may even and the solution to a problem that’s been bugging you.

So don’t wait for your next doctor’s appointment to get inspired. Put on your shoes, step out the door, and rediscover the joys of walking.

In de natuur

Als je nagaat dat in Nederland ruim eenderde van de mensen minder dan een half uur per dag beweegt, is er dus heel veel te winnen! Onderzoek heeft ook aangetoond dat de eerder genoemde positieve effecten nog groter zijn wanneer je in de natuur, of in ieder geval in een groene omgeving, beweegt in plaats van binnen. Uit onderzoek van het NIVEL in 2013 op Texel bleek dat bijna de helft van de bezoeken van Texelaars aan hun huisarts te maken heeft met aandoeningen van het bewegingsapparaat, ademhalingsorganen, hart- en vaatziekten, diabetes en depressie. Voor heel Nederland zijn deze getallen vermoedelijk niet veel anders.

Op alle wandellocaties probeert Gezond Natuur Wandelen een samenwerking aan te gaan met de huisartsen en fysiotherapeuten, zodat zij hun patiënten kunnen wijzen op het bestaan van de wandelingen. Maar los van alle positieve effecten op welzijn en gezondheid, Gezond Natuur Wandelen is in in de eerste plaats gewoon erg leuk. En gezond!

Beweging is goed voor de gezondheid

In augustus 2017 publiceerde de Nederlandse Gezondheidsraad de Beweegrichtlijnen 2017, waarin zij adviseren om mensen te stimuleren om structureel meer te bewegen en minder stil te zitten. Bewegen is gezond voor alle leeftijdsgroepen, staat in het advies.

Volwassenen wordt geadviseerd om iedere week minstens 150 minuten matig intensief te bewegen, verspreid over meerdere dagen.Denk hierbij aan wandelen en fietsen. Langer, vaker en/of intensiever bewegen geeft extra gezondheidsvoordeel. Daarnaast is het advies om 2 keer per week spier- en botversterkende oefeningen te doen zoals traplopen, herhaaldelijk opstaan vanuit zit, fitnessoefeningen en krachttraining. Voor ouderen komen hier ook balansoefeningen bij, zoals yoga. Kinderen (van 4 tot 18 jaar) wordt aangeraden minimaal 1 uur per dag een matig intensieve inspanning te doen en 3 keer per week spier- en botversterkende activiteiten te ondernemen. En: voorkom veel stilzitten.

Volgens de Gezondheidsraad verkleint genoeg bewegen de kans op hart- en vaatziekten, diabetes en depressieve symptomen. Ook hangt veel bewegen samen met een lagere risico op borst- en darmkanker en vroegtijdig overlijden. Bij ouderen verlaagt bewegen bovendien de kans op botbreuken en wordt de loopsnelheid en spierkracht verbeterd. Veel bewegen hangt bij deze groep ook samen met een lager risico op lichamelijke beperkingen, cognitieve achteruitgang en dementie. Bij kinderen verlaagt bewegen depressieve symptomen, verbetert het de insulinegevoeligheid en zorgt bewegen voor een verbetering van de botkwaliteit, spierkracht en fitheid. Bij kinderen met overgewicht en obesitas zorgt bewegen voor een verlaging van de BMI en vetmassa.

Ruim de helft van de volwassenen en kinderen haalt de nieuwe richtlijnen niet. Mensen moeten daarom het bewegen meer integreren in hun dagelijks leven, bijvoorbeeld door lopend of op de fiets naar school of werk te gaan. Bewegen is niet alleen sporten, ook wandelen, fietsen, tuinieren, ramen wassen, badkamer schoonmaken en buiten spelen tellen bijvoorbeeld mee.